تون قدیم فردوس جدید

تون قدیم و فردوس کنونی از شهرهای بسیار کهن خراسان بزرگ است. که بر حاشیه ی کویر نمک از قدیم الایام یکی از باراندازهای مهم شرق به غرب ایران محسوب می شده است.

مرور کتب و نوشته های قدیمی نشان می دهد که تون سابق در بین نویسندگان قدیمی کاملا شناخته شده بوده است. بسیاری از کتب تاریخی و جغرافیایی قبل و بعد از اسلام از این شهر حکایتها دارند.

بقایای شهر قدیم با مساحت تقریبی هفتاد هکتار در حاشیه ی جنوب غربی شهر فعلی فردوس قرار گرفته است. این ناحیه در گذشته آباد و پر رونق بوده به طوری که در متون تاریخی و جغرافیایی از آن یاد شده است. آثار به جامانده از معماری و هنرها و صنایع دستی نیز نشان از فرهنگ دیرینه این سرزمین دارد.

صنایع سفالگری، گچبری، چاقوسازی، ساختن ظروف مفرغی، قالی بافی، گبه بافی، گلیم بافی، حصیر بافی و نمد مالی از قدیم در فردوس معمول بوده است. همچنین روغن گیری از دانه های روغنی از دیگر حرفه ها و هنر مردم این دیا به شمار می آید.

چرا تون ؟

تون در فرهنگ لغات معانی مختلف و گوناگونی دارد. برخی از معانی این کلمه چنین است: گلخن حمام> جامه شبروی، حمام، سفیدی پشت ناخن، خزانه و گنجینه. بررسی موقعیت جغرافیایی و تاریخی شهر به نوعی بر همه این اسامی صحه می گذارد.

پیشینه تاریخی

در ارتباط باوجود شهر قبل و بعد اسلام و حتی در ازمنه بسیار قدیمی تر نیز شکی وجود ندارد. چرا که در کتب تاریخی و جغرافیایی اسناد و مدارک مناسب و قابل اتکایی در این زمینه وجود دارد.

بررسیهای باستانشناسی حکایت از آن دارد که این ناحیه در پیش از تاریخ همچون نواحی دیگر خراسان زیستگاه اقوام باستانی بوده و علاوه بر آن وجود محوطه ها، تپه های باستانی، رونق این ناحیه تا پیش از اسلام بخصوص در عصر تاریخی را به اثبات رسانده است. به نحوی که در کتیبه ی داریوش از این ناحیه به عنوان ‘اسگارتی یا’ یاد شده است که طایفهای از پارسها در آن سکونت داشته اند.

 

مدرسه علیا فردوس

 

آثار باستانی فردوس

شهر فردوس دارای ابنیه تاریخی بجامانده بسیار ارزشمندی از لحاظ معماری و باستان شناسی است. این آثار که حدود ۶۵ اثر باستانی از آنها کشف و شناسایی شده است از هزاره دوم پیش از میلاد تا عصر قاجاریه را در بر می گیرند.

از مهمترین آثار باستانی این شهر می توان به شهر تاریخی تون، مسجد کوشک، حوض سیدی، بقعه امامزاده، مسجد جامع، تپه چنچه، مدارس قدیمی و آب انبار ها اشاره کرد.